مراسم زار یکی از آداب و رسوم قدیمی در منطقه جنوب ایران است که برای بیرون راندن بادهای بیماری زا یا زار از بدن بیمار انجام می شود و در بین مردم ساحلی جنوب ایران این باور وجود دارد که زار در واقع جن، پری است. ، شیاطین و ارواح هستند، آنها شیاطین هستند که به صورت باد ظاهر می شوند. این بادها می توانند در افراد نفوذ کنند و آنها را بیمار کنند. مردم استان هرمزگان برای شفا و رهایی افراد گرفتار در این بادها مراسمی به نام «زار» یا «بازی» برگزار می کنند.
زار چیست ؟ «زار» در فارسی به معنای مضطر، ضعیف و فقیر است. اما در فرهنگ مردم جنوب کشور این نام یکی از خطرناک ترین و رایج ترین بادها است. «زار» باد مخربی است که می تواند مردم را بیمار و گرفتار کند. به عقیده مردم جنوبی، این بادها قدرتمند هستند و جهان درون و بیرون خاک را کنترل می کنند. آیا جن، پری، شیاطین و ارواح شیطانی وجود دارند که احساس بدی در مردم ایجاد می کنند؟
بابازار در کتاب اهل هوا درباره «روستای سلخ» در جزیره قشم که به «بابا سالم» معروف است می گوید:
همه آنها باد هستند. این یک خیال است؛ هوا است؛ همه کسانی که در ساحل زندگی می کنند از آنها رنج می برند. سواحل و جزایر خانه این بادها هستند و بیشتر آنها از آفریقا و هند و برخی دیگر از عربستان و جزایر می آیند.
قبل از شروع مجلس سفره ای پهن می کنند که روی آن انواع خوراکی ها و گیاهان معطر وجود دارد. روی این سفره میوه «قناری»، خرما، گوشت قربانی و خون میگذارند که فرد مبتلا باید بخورد. این خون معمولاً از بزی است که در همان جلسه سر بریده شد.
بر اساس اعتقاد، باد برای سخن گفتن و درخواست خود باید خون بنوشد و این خون از طریق مصیبت دیده به او می رسد. مجلس زار قوانین خاص خود را دارد. در مجلس زر، بر خلاف مجالس مسلمان مشابه، تلفظ نام خدا و رسول (ص) و ائمه اطهار (ع) حرام است و اگر اشتباهاً از این نامها استفاده شود، مجلس نتیجه ای نخواهد
باد بیمار را به هر طرف هل می دهد و او را وادار به انجام هر کاری می کند. از این پس آنها متفاوت از خود واقعی خود رفتار می کنند. بیمار در حالت بیداری کامل دیده می شود که تمام مجلس را چهار دست و پا می چرخاند، ابتدا سازها و سپس سر نوازندگان را می بوسد، پس از آن نیز در برابر بابا یا مامازار تعظیم می کند و دست او را می بوسد. در نهایت چیزی به خاطر نمی آورند و فقط می گویند که احساس سرگیجه دارند
بابازار یا مامازار در لحظه اوج، سینی یا سفره ای را که در ابتدای مجلس آماده کرده اند، زیر تخت بیمار می گیرد و این زمانی است که باد خود را نشان می دهد، با دیدن سفره، او آماده صحبت کردن است و مقداری از هر یک از غذاها را در دهان می گذارد . مراسم با صوت بالا ادامه می یابد و با فرود به پایان می رسد. اگر این قسمت چند شبانه روز طول بکشد، مردم هوا محل مراسم را ترک نمی کنند و در روز در آنجا استراحت می کنند و شب بازی را دوباره آغاز می کنند.
آخر قسمت اول بابا از زار می پرسد اسم و امضاش چیه، اهل کجاست؟ اسمش چیه مجرد است یا متاهل؟ و چرا انسان را مبتلا کرد؟ و باد از زبان بیمار شروع به صحبت می کند. او نام و محل سکونت اصلی خود و همچنین علت آلوده شدن بیمار را می گوید. سپس بابا در مورد وضعیت باد می پرسد و او در مورد چیزهایی می پرسد. بادها بسته به اینکه از کجا می آیند به یک زبان صحبت می کنند. گاهی بابا زبان زار را نمی فهمد و از مترجم استفاده می کند، گاهی بادی اصلا صحبت نمی کند و با اشاره منظور خود را می رساند.
انتظارات بادها متفاوت و متفاوت از یکدیگر است: معمولاً بادهای مسلمان انتظارات کمتری دارند و به توده اندکی بسنده می کنند. اما باد کافر طلا و نقره و دستبند و خیزران با نوارهای بسیار با تزیینات گوناگون می خواهد و حتماً خون می خواهد، یعنی باید بز یا بز را قربانی کرد و از خون آن سیر کرد.
با فراهم کردن خواسته زار ، آنها رام شده و همکاری میکنند . و مراسم بدین صورت پایان می یابد .
- ۱ ۰
- ۰ نظر